Con mắt thứ ba - DẪN NHẬP VỀ THIỀN ĐỊNH(20)b

Tam tiểu thư:
                      Thần thoại dễ sợ này có liên quan gì đến đề tài mình đang tìm hiểu?

Ông tổng quản:
                       Có đấy tam tiểu thư! Cô để ý đến câu “do vô tình”( do không biết),đó chính là cái LE CA hay DAS ES, có thể là bản chất của bản năng ( le ca, das es là cái tôi nằm trong khu vực vô ý thức, khu vực của bản năng). Rất có thể bản năng là đáp án cho phát biểu bi đát của người tu thiền” Kẻ thu lớn nhất trong đời là chính mình”

Tam tiểu thư:
                      Có lẽ cuốn tạp thư đã cho thông tin đáng được quan tâm. Thật vậy, tuổi đời của thiền định đã có nhiều ngàn năm, trong khi khoa học tâm lý chỉ mới có gần đây, Đề tài bản năng cũng như các đề tài khác của khoa học tâm lý, là những đề tài tranh luận.
       - Ông thử xem trong cuốn tạp thư đề tài bản năng giúp được gì cho việc thực hành thiền định. Tôi thấy “ thoại đầu, công án ngã kềnh như rươi” làm tôi mất tinh thần!

Ông tổng quản:
                      Bản năng ( INSTINCT ) hay đúng hơn là những bản năng,lý thuyết về những bản năng ( LA THEORIE DES INSTINC ), qui ước nhưng rất mờ mịt, khó nhận biết. Tuy nhiên, nó lại là cơ bản, nền móng ( PRIMORDIAL ) của bộ máy tâm lý con người. Hiểu được bản năng, thì mình hiểu được mình và hiểu được người. Có thể gọi nó là một thứ thần thông thế gian, đệ tam nhãn thế gian không phải là quá đáng. Thực tế, nếu quí vị là một người bán hàng, hiểu được tâm lý khách hàng, thì dễ bán hàng hơn. Thí dụ có một công ty xe scooter quảng cáo  “ không phải cho mọi người, chỉ cho mình bạn”.Phát biểu này bảo đảm sự hiện hữu (EXISTENCE) của bản năng cái tôi (INSTINCT DU MOI) cùng với nguyên lý khoái lạc ( PRINCIPE DE PLAISIR ).
Ở cuộc sống đời thường, thì cho phát biểu này là “ sang và chảnh “. Sự thật nó bắt nguồn từ vấn đề bản năng của phân tâm học…

Tam tiểu thư:
                      Tôi hiểu rồi ông tổng quản à!, chắc quí vị đọc giả còn nhớ, trước bài số 19 được đăng nguyên bản bằng tiếng Mỹ, trong đó có một vị kể tu Vipassana đưa đến hủy hoại thân thể, vị này thắc mắc không hiểu vì sao?,Vipassana quán thân bất tịnh, cái chết vv…việc này đe dọa đến sự tồn tại, hiện hữu của bản năng cái tôi đi ngược lại nguyên lý khoái lạc, né tránh khổ đau ( EVITER LA DOULEUR).Hệ quả là hiệu ứng tâm lý dạng OEDIPISME ( tự hủy hoai thân thể- AUTOMUTILATION) xuất hiện, đỉnh cao có thể là tự vẫn.

      - Chắc quí đọc giả có biết, gần đây có rất nhiều người Á Châu, nhiều vị trí thức Tây phương cũng có mặt, đến một nước gần Việt Nam để tu Vipassana!?. Rất mong quí đọc giả cho ý kiến.

Tôi quên hỏi ông, bản năng là gì?, có bao nhiêu loại?vv…bản năng và việc tu thiền định.

Ông tổng quản:
                        Phải nói nguy từ đầu, việc tu thiền – nhất là theo trường phái vô ngã-, thì phải bảo là chống lại hoàn toàn bản năng vốn có của con người trên thực tể. Tuy nhiên, trên lý thuyết, có thể giải thích, nó không chống lại bản năng, vì nó là sự thăng hoa ( SUBLIMATION) của việc nối dài bản năng bảo tồn ( INSTINCT DE CONSERVATION).

Tam tiểu thư:
                     Tôi thấy khó hiểu quá, hình như đi lạc đề thì phải?!

Ông tổng quản:
                      Khó hiểu là điều tất nhiên rồi, việc này không thể tránh được.
      - Nói chung, chúng ta không thể tiếp cận với những bộ môn chuyên ngành, chuyên sâu bằng những thú vui nhẹ nhàng.
      - Cái khó của đề tài mà chúng ta đang tìm hiểu, đòi hỏi chúng ta phải có khái niệm ít nhiều về những tài liệu “luận” của trường phái Sakya Muni, thứ hai, phải thực sự có kinh nghiệm về thiền định, sau cùng rất cần có kiến thức về sinh học, phân tâm học, tâm thần học vv…
      - Chúng ta tiếp tục.
      - Giả thuyết về bản năng ( không phải là lý thuyết )
      - Cũng như mọi ngành khoa học khác, người thì cho là có, người thì cho là không có bản năng, tiến trình biện chứng rất phổ thông trong khoa học.
      -Giả thuyết là, nếu chúng ta công nhận có bản năng

      - Một cách tổng quát mà nói, ý nghĩ hay hành động được thực hiện, không do chủ ý có ý thức của mình, mà đó là sự biểu hiện của bản năng. Ở đỉnh cao, bản năng lấn lướt ý thức, ý chí của con người. Cụ thể như những trương hợp phần đầu có đề cập tới. Một số vị ở các tôn giáo trên thể giới, bị truy tố về vấn đề tình dục  (thuộc bản năng sinh sản INSTINCT DE REPRODUCTION). Tại Việt nam có xử vụ án ông nội, cha ruột xâm hại cháu, con ruột của chính mình!.Có lẽ chính vì những thực tể như vậy mà SIGMUND FREUD dường như đã cho bản năng sinh sản có vai trò đặc biệt trong chủ thuyết của mình. Từ ngữ LIBIDO được so sánh như cơn đói
( LA FAIM ) đồng nghĩa với tình dục ( SEXSUALITE’),là năng lượng của bản năng tình dục, là lực đặc biệt trong việc tìm kiếm khoái lạc.
      - Có lẽ bản năng thuộc khu vực vô ý thức. Bản năng có tính chất bẩm sinh (INNATE) di truyền, không qua kinh nghiệm hay sự tập luyện nào cả ( ABSENCE OF LEARNING).Từ ngữ này được sử dụng lần đầu vào năm 1870.Xin được nhắc lai, có nhiều nhà tâm lý không công nhận có bản năng. Tuy nhiên, lại có vị cho là có đến 4.000 bản năng.

Tam tiểu thư:
                       Cứ cho là có bản năng, thì việc này giúp gì cho đời sống thường ngày và thiền định?

Ông tổng quản:
                         Nôm na mà nói, đời thường cũng như việc tu thiền, “ bắt bệnh đúng thì mới trị được bệnh”, nói theo kiểu việt nam, còn nói theo Tôn Tử thì “ Biết mình, biết người trăm trận không thua”. Thật vậy, biết và hiểu được vấn đề bản năng trong đời thường cũng như tu, chúng ta bớt trách mình, trách người, bớt phiền não. Những hiện tượng như: cô này thích nhiều tiền, anh này nhát gan, lười biếng, thích bài bạc,…thích tiền, nhát gan là biểu lộ của bản năng bảo tồn. Lười biếng, đánh bài là đáp ứng nguyên lý khoái lạc ( LE PRICIPE DE PLAISIR )Không làm gì và chơi bài là buông thả áp lực,  tạo cảm giác khoái lạc.

      - Nói tóm lai, bản năng là một hiện tượng tự nhiên, khách quan. Nó hiện hữu ngoài ý thức con người. Có lẽ nó chẳng tốt cũng chẳng xấu. Nhưng thực tế cần thiết cho sự tồn tại và phát triển của con người.

Tam tiểu thư:
                       Nếu tôi đồng ý với quan điểm của ông thì tôi phải làm sao?

Ông tổng quản:
                       Theo SIGMUND FREUD bản năng là một loại năng lượng ( une somme, une quantite’ d’energie) có một hướng đi xác định. Tổ sư KANO của trường phái JUDO đã sử dụng sức mạnh của đối thủ để thắng đối thủ. Thế võ UCHIMATA nổi tiếng đã dựa vào nguyên tắc này.

      - Dù muốn hay không, con người phải sống chung với bản năng vốn có của mình. Có nên chăng bắt chước tổ sư KANO của phái võ JUDO?

BÚT DANH :  MÔT CỘNG TÁC VIÊN

 (Đăng ngày : 19.09.2017)